Điều kiện tự nhiên | Tỉnh Đắk Lắk

Giới thiệu chung về xã:

I. VỊ TRÍ ĐỊA LÝ VÀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN
Xã Ea M’nang được thành lập ngày 22/02/1986 theo Quyết định số: 20-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng (Nay là Chính Phủ). Ea M’nang là vùng đất sình lầy, trũng nước, người Ê đê quanh vùng gọi thung lũng Ea M’nang. Khi chuẩn bị hồ sơ, văn bản để trình cấp có thẩm quyền đề nghị Hội đồng Bộ trưởng (Nay là Chính Phủ) thành lập đơn vị hành chính xã Ea M’nang, đoàn công tác của huyện do đồng chí Y Xuân Mlô, Phó Chủ tịch UBND huyện làm trưởng đoàn làm việc với Ban lãnh đạo điểm B vùng kinh tế mới Cuôr Knia để bàn bạc, thống nhất đặt tên xã. Tại buổi làm việc một số đồng chí trong Ban lãnh đạo đề nghị đặt tên xã Bình Quảng (Tức từ Bình của Nghĩa Bình và từ Quảng của Quảng Nam ghép lại), vì dân kinh tế mới đến từ Nghĩa Bình và Quảng Nam. Đồng chí Y Xuân Mlô, Phó Chủ tịch UBND huyện không đồng ý và đề xuất lấy tên xã Ea M’nang. Hội nghị thống nhất đặt tên xã Ea M’nang. Quá trình đó được cấp trên chấp thuận và đề nghị Hội đồng Bộ trưởng (Nay là Chính Phủ) đặt tên xã Ea M’nang ngày nay. Xã Ea M’nang nằm phía Tây Nam huyện Cư M’gar và có vị trí tiếp giáp như sau: Phía Bắc giáp xã Quảng Hiệp; phía Đông và Đông Bắc giáp thị trấn Ea Pốk, xã Quảng Tiến và xã Cư M’gar; phía Nam giáp xã Cư Suê huyện Cư M’gar, xã Ea Bar huyện Buôn Đôn; phía Tây giáp xã Quảng Hiệp huyện Cư M’gar, xã Cuôr Knia huyện Buôn Đôn.

Biên soạn lịch sử hình thành Đảng bộ xã Ea M'nang.

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thuỷ văn Tây Nguyên tại Đắk Lắk, xã Ea M’nang mang đặc trưng chung của khí hậu Tây Nguyên. Một năm có hai mùa rõ rệt: Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, chiếm 81,2% lượng mưa cả năm, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, chiếm 18,8% lượng mưa cả năm. Lượng mưa phân bố không đồng đều chủ yếu tập trung vào tháng 7, 8, 9. Mùa mưa đủ độ ẩm, nhiệt độ phù hợp cho cây trồng sinh trưởng, phát triển. Tổng số giờ nắng 2.000-2.300 giờ/năm, tổng tích ôn 8.500-9.0000C. Mùa khô không có giá rét thuận lợi cho thu hoạch, phơi nông sản. Khí hậu chia hai mùa rõ rệt, thuận lợi đối với sự phát dục, ra hoa đồng loạt của cây trồng nhất là cây cà phê.

Vườn cà phê xã Ea M'nang.

Nhiệt độ trung bình năm 23- 24 độ C. Biên độ nhiệt ngày, đêm cao. Các hướng gió chính trong năm: Gió Đông Bắc xuất hiện từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau; gió Tây Nam xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 10.

Địa hình toàn xã Ea M’nang tương đối bằng, độ dốc dưới 80. Phía Bắc của xã có suối Ea Tul, phía Nam của xã được bao bọc bởi suối Ea Neh. Địa hình thuận lợi cho phát triển sản xuất cũng như xây dựng các công trình công cộng, dân dụng.

Một góc thác Đrai Yông xã Ea M'nang.

Tổng diện tích tự nhiên toàn xã hiện nay là 2.222 ha, gồm các loại đất như sau: Nhóm đất đen (R) 1.563,94 ha, chiếm 70,38% tổng diện tích. Nhóm đất đen phân bố ở phía Tây, Tây Bắc, Đông Bắc và rãi rác trên địa bàn xã. Nhóm đất đỏ vàng (F) 631,65 ha, chiếm 28,43% tổng diện tích, phân bố nhiều ở phía Nam, Đông Nam và rãi rác trên địa bàn xã.

Nhóm đất đen và đất nâu đỏ trên đá ba zan chiếm 98,34% diện tích tự nhiên, trong đó tầng dày trên 100 cm có diện tích 691,50 ha, chiếm trên 31% tổng diện tích, là loại đất phù hợp với nhiều loại cây trồng, đặc biệt là cây công nghiệp lâu năm như cà phê, tiêu, cao su, cây ăn trái. Hiện tại các loại đất trên địa bàn đã được khai thác, sử dụng vào sản xuất nông nghiệp ở mức tương đối cao, mang lại hiệu quả kinh tế khá. Đất suối, ao, hồ 26,41 ha, chiếm 1,19% tổng diện tích, phân bố rải rác trong toàn địa bàn.

Cánh đồng lúa xã Ea M'nang.

Vườn Nhãn xã Ea M'nang.

Nước mặt: Trên địa bàn xã có hai suối chính là suối Ea Tul, Ea Neh. Suối Ea Tul ở phía Đông Bắc là ranh giới xã Ea M’nang với xã Quảng Tiến và xã Cư M’gar sau chảy qua trung tâm xã theo hướng Đông Bắc - Tây Nam, ở phía Nam là ranh giới xã Ea M’nang với xã Ea Bar và Cuôr Knia (Huyện Buôn Đôn). Suối Ea Neh là ranh giới phía Đông Nam với xã Cư Suê. Các suối này, đặc biệt suối Ea Tul có lượng nước có khả năng xây dựng công trình thủy lợi và khai thác nước phục vụ sản xuất. Ngoài ra, có hệ thống thủy lợi dẫn nước từ Ea Pôk về phục vụ tưới tiêu cho cánh đồng Thôn 2B và Thôn 3 của xã.

Nước ngầm: Mực nước ngầm dao động ở độ sâu 15-50 m, trữ lượng có thể khai thác cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt của Nhân dân.

Về tài nguyên khoáng sản, trên địa bàn xã có mỏ đá tuy trữ lượng không lớn, nhưng đã và đang được khai thác, đáp ứng nhu cầu xây dựng trên địa bàn.

Xã Ea M’nang hiện có 76,51 km đường giao thông nông thôn, gồm: 04 tuyến đường huyện (12,10 km), tuyến Quảng Tiến - Ea M’nang (4,68 km), tuyến Ea Pôk - Ea M’nang (01 km), tuyến Cư Suê - Ea M’nang (0,37 km) đều đã được nhựa hóa, tuyến Quảng Hiệp - Ea M’nang (6,05 km) đã được bê tông hóa; 07 tuyến đường xã tổng chiều dài 10,36 km đã được nhựa hóa và bê tông hóa. Trên toàn tuyến có 06 cầu bê tông, 10 cống ngầm, 01 đập tràn và 01 đập Rọ Đá. Hệ thống giao thông cơ bản đáp ứng nhu cầu đi lại, lưu thông hàng hóa trên địa bàn xã và các xã, thị trấn trên địa bàn huyện.

Trên địa bàn xã có thác Drai Yông (Thường gọi Thác Một) trên suối Ea Tul, nằm ở phía Tây Nam, giáp với huyện Buôn Đôn. Thác có nước đổ quanh năm, độ cao của thác 10-15 m. Hiện nay thác đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp bằng xếp hạng Di tích Quốc gia. Khu vực này có thể đầu tư xây dựng thành điểm du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, nằm trong hành trình du lịch Buôn Đôn-vườn Quốc gia Yok Đôn-Thác Drai Yông.

Cảnh thác thiên nhiên Đrai Yông hùng vĩ.

Thác Đrai Yông được Công nhận Di tích Quốc gia.

Hiện nay xã có 8 thôn (Giảm 01 thôn so với năm 2019)[1]. Nguồn lực lao động tương đối dồi dào, chất lượng lao động tương đối tốt. Nhân dân có truyền thống hiếu học, cần cù trong lao động, có kinh nghiệm trong sản xuất và chăn nuôi, luôn tiếp thu, áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất, phát triển kinh tế - xã hội.

II. ĐẶC ĐIỂM DÂN CƯ, VĂN HOÁ
Trước năm 1980, địa bàn xã Ea M’nang ngày nay là một vùng rừng núi hoang sơ, dân cư hầu như không có. Sau năm 1975 đất nước hoàn toàn thống nhất, Đảng, Nhà nước chủ trương vận động Nhân dân một số tỉnh đồng bằng miền Trung lên Tây Nguyên, Đắk Lắk xây dựng vùng kinh tế mới, khoảng năm 1982 đến 1984 Ủy ban nhân dân huyện Hoài Nhơn, tỉnh Nghĩa Bình (Nay là tỉnh Bình Định) vận động và đưa Nhân dân các xã thuộc huyện Hoài Nhơn đến khai hoang xây dựng điểm B vùng kinh tế mới Cuôr Knia.

Thực hiện chủ trương giãn dân xây dựng kinh tế mới của Ban Cán sự Đảng, chính quyền huyện Cư M’gar, Nhân dân (Hầu hết đồng bào Kinh) thị trấn Ea Pôk và xã Quảng Phú chuyển đến Ea M’nang lập nghiệp, làm ăn sinh sống.

Những cư dân đặt chân đến khai phá vùng đất Ea M’nang đều từ miền Trung do đó họ mang phẩm chất, tâm hồn, ý chí của con người miền Trung. Nhân dân nơi đây sống chan hòa với mọi người, coi trọng tình làng, nghĩa xóm, mến khách; con người nơi đây cần cù, chịu thương, chịu khó, hiếu học và hết mực tiết kiệm. Khi đến nơi đây bà con cũng mang theo những làn điệu dân ca, bài chòi, hát bội, đây là món ăn tinh thần động viên nhau sau những lúc lao động vất vả, mệt nhọc.

Từ sau năm 1986, cư dân nhiều vùng miền trong cả nước, nhất là đồng bào dân tộc Dao, Mường, Thái, Tày, Nùng… từ các tỉnh phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh… di cư tự do đến Ea M’nang sinh sống, lập nghiệp. Đồng bào các dân tộc các tỉnh phía Bắc mang theo bản sắc văn hóa truyền thống của nhiều vùng miền khác nhau, của các thành phần dân tộc khác nhau cùng với nét văn hóa của đồng bào Kinh các tỉnh Miền Trung tạo nên sự đa dạng, phong phú văn hóa mảnh đất này, đồng thời mang theo phẩm chất cần cù, chịu thương, chịu khó, nhiều kinh nghiệm, phương thức sản xuất tiến bộ thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

Theo thời gian, cùng với sự phát triển dân số tại chỗ và quá trình di cư từ nơi khác đến, dân số xã Ea M’nang ngày một tăng lên. Tính đến đầu năm 2021, dân số xã Ea M’nang có 2.106 hộ, 9.655 khẩu, gồm 10 thành phần dân tộc anh em (Kinh, Nùng, Dao, Tày, Thái, Hoa, Chăm, Ê đê, Cao Lan, Khmer), trong đó dân tộc Kinh chiếm trên 81%, dân tộc thiểu số chiếm khoảng 19%.

Về tín ngưỡng, tôn giáo: Toàn xã có bốn tôn giáo với 176 hộ, 802 khẩu, trong đó, Phật giáo 358 khẩu, chiếm 3,7 % dân số, Công giáo 379 khẩu, chiếm 3,92% dân số, Cao Đài 22 khẩu, chiếm 0,22 % dân số, Tin Lành 06 khẩu chiếm 0,06% dân số.

Về cơ sở thờ tự: Trên địa bàn có Chùa Tây Trúc (Tại Thôn 1B) và Giáo họ Thuận Thiên (Tại Thôn 1A). Các chức sắc, tín đồ trên địa bàn xã “Sống tốt đời, đẹp đạo”, chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tích cực tham gia công tác nhân đạo, từ thiện, góp phần cùng với chính quyền địa phương thực hiện tốt công tác an sinh xã hội, phát triển kinh tế - xã hội.

III. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH XÃ EA M’NANG
Khoảng tháng 11 năm 1982, sau khi thống nhất với Ban Kinh tế mới của tỉnh Đắk Lắk, cấp ủy, chính quyền huyện Hoài Nhơn, tỉnh Nghĩa Bình (Nay là tỉnh Bình Định) tổ chức cho Nhân dân các xã thuộc huyện Hoài Nhơn gồm đại diện hộ gia đình Nhân dân các xã Hoài Sơn, Hoài Châu, Hoài Hảo, Hoài Tân, Hoài Thanh, Hoài Đức, Hoài Xuân, Hoài Mỹ và lực lượng thanh niên xung phong đến khu vực thuộc các xã Ea Bar và xã Cuôr Knia (Thôn 3, Ea M’nang ngày nay) để khai hoang, xây dựng nhà cửa, xây dựng vùng kinh tế mới. Tháng 2 năm 1983, khoảng 70 - 80 hộ dân của huyện Hoài Nhơn được đưa lên điểm B vùng kinh tế mới Cuôr Knia (Thôn 3, Ea M’nang ngày nay). Mấy tháng sau huyện Hoài Nhơn tiếp tục đưa dân lên xây dựng kinh tế mới tại điểm C (Nay thuộc Thôn 4 xã Cư Suê).

Cũng vào thời điểm năm 1983, 1984 cấp ủy, chính quyền huyện Cư M’gar cũng có chủ trương giãn dân thị trấn Ea Pôk, xã Quảng Phú đến Ea M’nang (Thôn 1A, Thôn 1B, Thôn 2A, Thôn 2B ngày nay) để xây dựng vùng kinh tế mới.

Từ đó hình thành nên hai cụm dân cư dọc theo đường chiến lược “Trần Kiên - 8B”. Cụm dân cư giãn dân kinh tế mới xã Quảng Phú gọi là điểm Thôn 1 do ông Nguyễn Khuôn làm điểm trưởng và Cụm dân cư giãn dân kinh tế mới thị trấn Ea Pôk gọi là điểm Thôn 2 do đồng chí Trịnh Điện làm điểm trưởng. Hai Cụm dân cư này được hưởng chế độ, chính sách theo Nghị định 254/NĐ-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng (Nay Chính phủ). Cụm dân cư điểm B kinh tế mới Cuôr Knia gọi là điểm Thôn 3 do ông Trần Trọng Quyền làm điểm trưởng. Cụm dân cư này được hưởng chế độ, chính sách theo Nghị định 95/NĐ-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng (Nay Chính phủ). Cả hai Cụm dân cư giãn dân và Cụm dân cư kinh tế mới đều chịu sự quản lý, điều hành của Ban Kinh tế mới tỉnh Đắk Lắk.

Theo đề nghị của Ban Kiến thiết kinh tế mới Cuôr Knia, sự nhất trí của đại diện Ủy ban nhân dân huyện Hoài Nhơn, tỉnh Nghĩa Bình, ngày 14 tháng 01 năm 1985 Ban Kinh tế mới tỉnh Đắk Lắk ban hành quyết định thành lập Ban lãnh đạo điểm B vùng kinh tế mới Cuôr Knia và chỉ định tạm thời 09 đồng chí vào Ban lãnh đạo. Nhiệm vụ của Ban lãnh đạo là lãnh đạo trực tiếp Nhân dân trong điểm thực hiện các chủ trương, kế hoạch của Ban Kinh tế mới và Ban Kiến thiết.

Ngày 01/02/1985, Ủy ban nhân dân huyện Cư M’gar ban hành Tờ trình số 504/UB-TT “Về việc tiếp nhận dân xây dựng kinh tế mới” gửi Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk. Theo Tờ trình “Khu kinh tế mới Ea M’nang dân số hiện có 2.408 người cần đưa thêm ngoài tỉnh vào 200 lao động, tương ứng 100 hộ, khoảng 300 dân, với giãn dân 200 lao động, 500 khẩu ở các địa bàn thị trấn Ea Pôk, xã Cư Suê, xã Quảng Phú. Để đảm bảo khu vực này hình thành một xã mới với quy mô dân số 3.200 người”.

Tháng 5 năm 1985, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk bàn giao khu B vùng kinh tế mới Cuôr Knia (Gồm điểm Thôn 1, điểm Thôn 2, điểm Thôn 3, điểm C -Thôn 4 xã Cư Suê ngày nay) với 659 hộ, 3.450 nhân khẩu và 1.500 lao động cho chính quyền huyện Cư M’gar quản lý.

Sau khi nhận bàn giao kinh tế mới khu B (Cuôr Knia), để thuận lợi trong quản lý hành chính và tổ chức sản xuất phù hợp, Huyện ủy, UBND huyện đề nghị Tỉnh và Trung ương thành lập một xã mới với diện tích tự nhiên 2.900 ha, gồm đất của huyện Cư M’gar 1.100 ha, đất do thị xã Buôn Ma Thuột chuyển sang 1.800 ha. Ngày 22/02/1986 Hội đồng Bộ trưởng (Nay là Chính Phủ) ban hành Quyết định số: 20 - HĐBT về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số xã, thị trấn của các huyện Cư M’gar và M’Drak tỉnh Đắk Lắk. Theo đó, chia thị trấn nông trường Ea Pôk thành hai đơn vị hành chính lấy tên là thị trấn nông trường Ea Pôk và xã Ea M’nang. Xã Ea M’nang có diện tích tự nhiên 2.900 ha với 2.818 nhân khẩu. Địa giới xã Ea M’nang phía Đông giáp thị trấn nông trường Ea Pôk; phía Tây giáp xã Cuôr Knia; phía Nam giáp xã Cư Suê; phía Bắc giáp xã Cư M’gar. Như vậy, ngày 22 tháng 02 hằng năm được cán bộ, đảng viên và Nhân dân xã Ea M’nang khắc ghi là ngày kỷ niệm thành lập xã.

Để phù hợp với địa giới hành chính, sự quản lý vùng kinh tế mới Ea M’nang và xét Tờ trình số 01/TT-UB ngày 21/02/1986 của Ủy ban nhân dân xã Cư Suê, ngày 10/4/1986 UBND huyện Cư M’gar ban hành Quyết định số 647/QĐ-UB chuyển giao toàn bộ dân số, lao động đội 5, đội 6, đội 7 thuộc khu kinh tế mới Ea M’nang (Thôn 4 xã Cư Suê ngày nay) với khoảng 150 hộ dân về xã Cư Suê quản lý. Đồng thời sau khi thành lập xã Ea M’nang, UBND huyện lấy suối Ea Neh làm ranh giới hành chính của xã Ea M’nang với xã Cư Suê, xã Ea M’nang với xã Ea Bar (Huyện Buôn Đôn ngày nay).

Tuy nhiên, ranh giới xã Ea M’nang vẫn chưa xác định cụ thể, trên thực tế diện tích tự nhiên của xã chỉ có 799 ha. Địa bàn xã rất nhỏ hẹp, chỉ có khu dân cư chạy dọc hai bên trục đường 8B, hình thành ba thôn (Thôn 1, Thôn 2, Thôn 3), sau đó do yêu cầu quản lý địa bàn nên xã đề nghị UBND huyện quyết định thành lập Thôn 4 (Nay đã bàn giao xã Cuôr Knia huyện Buôn Đôn). Do nhu cầu về đất sản xuất và để bảo đảm ổn định đời sống cho Nhân dân trên địa bàn xã, theo đề nghị của xã, tháng 11 năm 1996 Ủy ban nhân dân huyện Cư M’gar quyết định cắt 1.165 ha thuộc tiểu khu 355 của Lâm trường Cư M’gar gồm hai thôn: Thôn 10, Thôn 11 dân di cư tự do của xã Ea M’Droh bàn giao cho xã Ea M’nang quản lý. Sau này xã Ea M’nang thành lập các thôn: Thôn 5, Thôn 6, Thôn 7, Thôn 8.

Năm 1994, do chưa xác định rõ ranh giới hành chính giữa xã Ea M’nang với xã Ea Bar và xã Cuôr Knia (Huyện Buôn Đôn ngày nay) nên việc cắm mốc thực địa bị sai lệch. Tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 364-CT, ngày 06/11/1991 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng về việc giải quyết những tranh chấp đất đai liên quan đến địa giới hành chính tỉnh, huyện, xã, ngày 18 tháng 6 năm 2003, sau khi xác định lại bản đồ và thực địa, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk quyết định cắt Thôn 4 xã Ea M’nang gồm 74 hộ, 279,92 ha đất bàn giao cho xã Cuôr Knia, huyện Buôn Đôn quản lý.

Sau nhiều lần chia tách, sáp nhập, điều chỉnh xã Ea M’nang hiện nay có diện tích tự nhiên 2.222 ha. Đến nay xã Ea M’nang có 08 thôn, cụ thể: Thôn 1A, Thôn 1B, Thôn 2A, Thôn 2B, Thôn 3, Thôn 6, Thôn 8 và Thôn Bình Hòa.

Với vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên thuận lợi Đảng bộ, chính quyền, Nhân dân các dân tộc xã Ea M’nang đoàn kết một lòng, vượt qua khó khăn xây dựng xã Ea M’nang đạt chuẩn xã Văn hóa - Nông thôn mới.